foto's: Wil G.K. Tjoa 

Edam is een monumentale stad met een rijk verleden

De gerestaureerde huizen langs de verstilde grachten, de smalle straatjes,de bruggen en een enkel plein weerspiegelen de sfeer en het leven in een kleine Hollandse stad van eeuwen geleden.

 

https://www.vvv-edam.nl

 

 

Grote Kerk

Aan de noordwestelijke stadsrand van Edam is de Grote of St.Nicolaaskerk een dominant bouwwerk. Het is de grootste hallenkerk van Nederland en behoort tot de top honderd van de rijksmonumenten van Nederland. In een hallenkerk zijn de zijschepen  even hoog als het middenschip. Aan de zuidzijde bevindt zich een portaal in laat-gotische stijl. De kerk is beroemd om zijn 32 gebrandschilderde glazen, vervaardigd tussen 1602-1627. Het imposante orgel uit 1663 is gemaakt door Barend Smit uit Hoorn.

 

www.grotekerkedam.nl

 

Op de flyer nummer 22

 

 Grote kerk edam

 

 

Raadzaal Stadhuis

De raadzaal, de vroegere schepenzaal, verkeert nog in zijn oorspronkelijke staat met het door W. Rave geschilderde behang, voorstellend het oordeel van Salomon en de zalving van Saul. Een zalving is een rituele kroning door een hogepriester (met olie uit een gouden hoornbeker). De Messias betekent ook: de gezalfde.

 

De zaal doet nu dienst als trouwzaal van de gemeente Edam-Volendam. Het VVV kantoor is rechts van de ingang en de bovenverdieping gebruikt het Edams museum voor exposities.

 

Op de flyer nummer 1. 

 

P.K. de Swaen (voorheen Lutherse Kerk Edam)

In 1740 is de P.K. de Swaen (voorheen Lutherse kerk met zijn imposante Lodewijk XIV-gevel, gereed gekomen op de plek waar vroeger het Edamse stadhuis zich bevond. In de toplijst zien wij de bekende Lutherse zwaan. De hoge zaalkerk werd sober ingericht met o.a. zandstenen plavuizen, bestrooid met zand, een eiken preekstoel met een rococo-ornament onder het klankbord, en het latere doophek uit 1742. Pas in 1809 werd een orgel geplaatst op de huidige plek.

Boven de deur van het voormalige stadhuis, nu dus de P.K. de Swaen, staat het volgende te lezen:

 Daar eertyds wierd het heilig recht

Ten nut vant algemeen beslegt

Word nu naar voorschrift van Gods woord

De vrede en boetbazuin gehoort

Men danke God en de agtbare raad

Door welkers gunst dit huis hier staat

 

 

Op de flyer nummer 2.

 

Edams Museum

Dit huis werd omstreeks 1540 gebouwd voor een rijke Edamse koopman en is het oudst bekende stenen huis van de stad. In die tijd was Edam nog een overwegend houten stad. Door de stenen wanden rondom en de natuurstenen kozijnen in de voorgevel was het een huis met een “rijke” uitstraling. 

In 1893 werd het zeer vervalllen pand door de gemeente gekocht, waarna het werd gerestaureerd door Pierre J.H.Cuypers, onder meer bekend door het Rijksmuseum en het Centraal Station. Sinds 1895 is het in gebruik als stedelijk museum.

 

Edams MuseumDrijvende Kelder

Het huis is tot in het buitenland bekend om zijn 'drijvende kelder', een waterdichte gemetselde bak die op het grondwater drijft en dus op en neer beweegt.

www.edamsmuseum.nl

 

 

Op de flyer nummer 9.

 

edams_museum_1

    

Stadhuis

Het uit 1737 daterende stadhuis van Edam staat in het hart van de stad aan het Damplein. Blijkens een gedenksteen in de hal is het gebouwd door de Edamse meester huistimmerman Jacob Jongh en werd de eerste steen gelegd door burgemeester Roelof Boot.

www.vvv-edam.nl

 

 

Op de flyer nummer 1.

Doopsgezinde Vermaning

De Doopsgezinde Vermaning (Jan Nieuwenhuizenplein 6) is in 1702 gebouwd.

Het is een ingetogen schuilkerkje, omringd door verschillende huizen, maar is vanaf de Kaasmarkt goed zichtbaar. De preekstoel, banken, het doophek en het verdere eikenhouten interieur dateren uit de bouwtijd.

 

Het eenklaviers orgel, in 1903 gemaakt door Bakker en Timmenga uit Leeuwarden voor de Gereformeerde Kerk te Gaastmeer, is in 1992 overgeplaatst naar Edam.

 

 

Op de flyer nummer 16.

 

De Doopsgezinde Vermaning

foto’s A.P. van Ginkel

 

 

H. Nicolaaskerk

De rooms-katholieke Nicolaaskerk (Voorhaven 126) is een zogenoemde Waterstaatskerk. Ze is gebouwd in 1846 onder toezicht van ambtenaren van rijkswaterstaat als vervanging van een oudere kerk.  Het is een bijzonder sober, in klassicistische stijl opgetrokken bouwwerk, zonder ramen in de voorgevel.

Ook het interieur is met zijn wit gepleisterde muren van een grote eenvoud.

 

Op de flyer nummer 8.

 

Speeltoren Kleine Kerk

De Speeltoren is een overblijfsel  van de Onze Lieve Vrouwen- of Kleine kerk, de oudste kerk van Edam. De toren dateert grotendeels nog uit de 16e eeuw en is voorzien van een klokkenspel, in 1561 gegoten door Pieter van der Ghein uit Mechelen.

Van de tweebeukige kerk resteert nog slechts een in 1972 vernieuwd en tegen de toren aansluitend deel. Het overige van de kerk is in 1883 gesloopt.

 

 

Op de flyer nummer 13.

Atelier Gea Karhof

De Tijdgeest
De Tijdgeest

Gea Karhof (1945) is een grafisch kunstenaar die met behulp van de oude techniek van etsen een wereld visualiseert waarin op één prent vele culturen samengaan. Zo grijpt ze terug naar symbolen van oude culturen, die ze op haar vele reizen heeft bezocht, en combineert deze met twintigste-eeuwse iconen als Donald Duck en Marilyn Monroe.Er zijn door Gea kortgeleden een aantal etsen gemaakt op het thema muziek. Musici uit verschillende culturen en tijden worden met elkaar geconfronteerd in de handgekleurde etsen met bladgoud.

 

www.geakarhof.nl

 

Op de flyer nummer 15.

 

 

 

 

Hotel Restaurant De Fortuna

Hotel & Restaurant "De Fortuna" is gelegen op een schilderachtig plekje met uitzicht op de oudste scheepswerf van Edam. 

De vaart waaraan Hotel & Restaurant De Fortuna is gelegen, wordt in de wandeling ook wel "Het Boerenverdriet" genoemd. De herkomst van deze naam is niet geheel duidelijk. Algemeen wordt aangenomen dat de boeren in vroeger tijden, als zij hun koeien per koeboot vervoerden, steeds moeilijkheden ondervonden bij het ronden van de kronkelige bochten in de vaart.


Hoewel de oorspronkelijke huizen die thans Hotel & Restaurant "De Fortuna" vormen, er al rond 1650 moeten hebben gestaan zijn er maar betrekkelijk weinig afbeeldingen van vóór 1900 beschikbaar.

www.fortuna-edam.nl

 

Op de flyer nummer 10.

 

Cafe de Harmonie

De Harmonie is een bruin café annex hotel-pension in de binnenstad van Edam. Tot 1680 was De Harmonie een bedrijf dat schepen in de stad Edam voorzag van scheepsmaterialen en drinkwater. Voor dit doel was er een waterput onder de achterplaats van het café. Deze put is nog geheel intact en is 6x6x5 meter. Na 1680 is het bedrijf een pension geworden. 

Van 1850 tot 1960 is De Harmonie een kroeg geweest waar de arbeiders vrijdags hun loon uitbetaald kregen en het terstond voor het grootste deel weer opmaakten.

De eigenaar stelde in oude tijden orde op zaken als dat nodig was en dit deed hij met een "Engelse sleutel" en dit is tot op heden de bijnaam voor het café. De Engelse sleutel gaat nog steeds van eigenaar tot eigenaar als relikwie uit het verleden.

www.harmonie-edam.nl

 

Op de flyer nummer 7.

 

Sas Bloemiste

Fleur je dag, stap binnen bij Sas Bloemiste Edam

Binnenstappen bij Sas Bloemiste in Edam, gelegen onder de speeltoren van Edam, fleurt je dag!

Sas Bloemiste laat je in Edam graag meegenieten van de prachtige bloemen en planten die elke seizoenswisseling weer met zich meebrengt.

In de bijzondere bloemenwinkel kan je terecht voor mooie boeketten, planten voor binnen en buiten , rouw en trouwboeketten.

Naast de bloemen en planten is er een grote collectie glas en aardewerk voor binnen en buiten.

Tijdens de pianowandeling is de mooie tuin met vernieuwde tuinkamers opengesteld en kan er in de serre naar de prachtige pianoklanken worden geluisterd. Kleine Kerkstraat 22.

www.sasbloemiste.nl

 

Op de flyer nummer 12.

 

Mei Ling Jewels

Mei Ling Jewels in Edam is een sieraden galerie waar je handgemaakte unieke sieraden vindt voor unieke mensen.

Er liggen sieraden van zo'n 40 verschillende sieraadontwerpers uit binnen en buitenland.

Naast het artistiek leiden van de Galerie ontwerpt en maakt Mei Ling in samenspraak met haar klanten sieraden op maat.

 www.meiling-jewels.eu

 

Op de flyer nummer 17.

 

Breestraat 8

Het woonhuis aan de Breestraat nr. 8, ook wel genaamd “Het Hooge Huys”, werd tussen 1595 en 1598 gebouwd door J.J. Breemburgh als apotheek en woonhuis. In zijn lange leven heeft het huis vele eigenaren en even zoveel functies gehad.

 

Veel Edammers kennen het huis nog als de slagerij van de Jong. Ook aquarellist, beeldhouwer en schilder Benjamin Royaards woonde en werkte hier van 1963 tot 1969. Hierna waren Frieda en Feike Wassenbergh er gevestigd met hun antiek winkel.

 

In de periode 1967-1968 is het pand grondig gerestaureerd door de bekende architect C.W. Royaards. De huidige eigenaren hebben het pand in 1995 weer geheel in goede staat gebracht met veel aandacht voor de historische aspecten van het pand.

 

Op de flyer nummer 18.

 

Voorhaven 49 - Klavecimbels

Op de Voorhaven 49 staan maar liefst 3 verschillende klavecimbels, alle gemaakt door de eigenaar Willem van Stigt.

De oudste is van pallissanderhout en heeft 2 manuals.

De tweede is een kopie naar Vlaams / Frans model met 2 manuals.

De derde is een kopie naar een model van een Delin-klavecimbel (Vlaams) met 1 manual.

 

Op de flyer nummer 4.

 

De Burghwall

Dit verenigingsgebouw staat op de flyer onder nummer 19.

 

De Burghwall, gewoon en gezellig.

Sinds jaar en dag huisvest de Burghwall aan de Achterhaven in Edam een bonte verzameling aan verenigingen. Bijna iedere dag is er wel iets te doen in dit van oorsprong kerkelijke gebouw. Astrid Günther, de nieuwe beheerder van het verenigingsgebouw, timmert samen met de PCI, eigenaar van het pand, hard aan de weg om de Burghwall in Edam weer de plaats te geven die het verdient. Naast de activiteiten van de verenigingen, is het schuilcafé open van donderdag tot en met zondag vanaf 17.00 uur om lekker iets te drinken of een snelle hap, ook om mee te nemen. Iedere zondag 18.00 uur eten wat de pot schaft.

 

Als het bord buiten staat, is Astrid binnen!  Volg ons op facebook www.facebook.com/DeBurghwall

Nieuwvaartje 16

Twaalf koeien, jongvee en schapen deed een boer in 1882 beslissen een onderkomen te bouwen waar hij met zijn gezin kon wonen.

In 1973 is deze, toen vervallen boerderij, met behulp van historische bouwmaterialen volledig gerenoveerd.

Wij nodigen u graag uit in het vierkant, met een prachtige akoestiek onder het met riet beklede dak, naar muziek te komen luisteren, waar eens het loeien van de koeien te horen was.

 

 

Op de flyer nummer 20.

Kleine Kerkstraat 12

 

 In dit monumentale huis met klokgevel, bekroond met een gebroken fronton, woont de voormalige poppenspeelster Marijke Meijer. In haar huis heeft zij een klein theater gevestigd waar u kunt luisteren naar prachtige pianomuziek.

 

Op de flyer nummer 11.

Kapsteeg 3

 

De huidige eigenaars kochten deze plek in 1985. Toen stonden er nog 3 verwaarloosde plantenkassen van de familie Huisink.

Een van de kassen is nu verdeeld in een serre en een atelier waar snaarinstrumenten worden gerepareerd en gebouwd.

Het huisje , dat naast de kas stond, is gerenoveerd en uitgebreid tot wat het nu is.

 

Op de flyer nummer 14.

 

Grote Kerstraat 62

De prachtige stadsboerderij aan de Grote Kerkstraat 62 is gebouwd in de 19e eeuw. Het was een vaarboerderij en de koeien werden met bootjes via de gracht achter het huis naar het land gebracht. Aan de achterkant van de boerederij bevond zich het ‘boerenbuurtje’ met nog meer stolpboerderijen (waaronder die aan het Nieuwvaartje 16, eveneens een locatie van de PianoWandeling). 

De oude boerderij was een ruïne waarvan alleen het ‘vierkant’ bewaard was gebleven.

De herbouw, naar ontwerp van architect (en tevens eigenaar van de boerderij) Tjeerd Dijkstra, is begonnen in 1963 en de familie Dijkstra is er in 1964 ingetrokken.

Tijdens de PianoWandeling zullen de musici spelen op de plaats van de oude hooiopslag, ook wel ‘het vierkant’ genoemd, vanwaaruit de koeien, als ze op stal stonden, via de omloop op de verdieping van eten werden voorzien.

 

Op de flyer nummer 21.

Bakhuis de Koophandel (voorheen Kaaspakhuis)

Bakhuis de Koophandel is een pakhuis uit de 18e eeuw.

Het pand heeft een klokgevel met een gebeeldhouwde bekroning in Lodewijk XIV stijl. Kenmerkend voor een kaaspakhuis zijn de hoge, smalle ramen en lage plafonds zodat er veel kazen opgeslagen kunnen worden. Tevens kunnen de kazen makkelijk omgekeerd worden omdat ze niet te hoog opgestapeld liggen. Pakhuis de Koophandel is sinds het jaar 1916 in handen van de kaashandelaren Groot & Schardam. De firma Gestam bestaat inmiddels al meer dan 100 jaar en heeft in hun jubileumjaar het predicaat Koninklijk ontvangen.

 

Sinds 1 januari jongstleden wordt de benedenverdieping verhuurd aan een ambachtelijke broodbakker. Er wordt brood gemaakt op basis van een eigen desemcultuur en met duurzame of biologische meelsoorten. Tegelijkertijd worden de kazen van Gestam verkocht.

 

Gelegen aan de Voorhaven 127.

 

 

 Op de flyer nummer 3.

Nieuwehaven 58

Nieuwehaven 58 werd gebouwd rond 1906. Op oude foto's is te zien dat het pand oorspronkelijk een houten klokgevel had, deze is in de tweede helft van de jaren dertig door een stenen trapgevel vervangen. Het oorspronkelijke lage huisje is gedurende de afgelopen eeuw vele malen verbouwd: in totaal 4 dakkapellen (ont-)sieren het dak en achter het huis is op de begane grond een uitbouw gemaakt, waardoor het pand veel groter is dan het van buiten lijkt.

Optredens vinden hier letterlijk plaats 'tussen de schuifdeuren', -die waarschijnlijk ook uit de jaren dertig stammen. 

 

 

Op de flyer onder nummer 6